حکمرانی اسلامی یعنی تحقق مقاصد شریعت در شئون مختلف

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، اختتامیه همایش بین المللی " حکمت و حکمرانی" صبح امروز (یکشنبه ۳۱ خرداد) با حضور، حجت الاسلام خسروپناه (رئیس شورای عالی انقلاب) آیت الله رشاد (رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران)، دکتر منصوری لاریجانی (استاد تمام دانشگاه امام حسین علیه السلام) دکتر مجتبی امیری (رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران) و پروفسور رضائیان (چهره ماندگار مدیریت دولتی ایران) برگزار شد.

آیت الله رشاد در این نشست با اشاره به این که این منطقه جغرافیایی از عالم همیشه دستخوش رویداد‌ها و رخداد‌های متنوع است، اظهارداشت: هر از چند گاه موجی از غرب عالم برمی خیزد و شرق عالم را در می‌نوردد. زمانی بحث لیبرالیسم، روزی بحث دموکراسی، روزی گفتگوی تمدن ها، روزی جهانی شدن و اینک بحث حکمرانی. گاهی این مسایل، اصولا مسئله دنیای غرب است نه مسئله دنیای شرق. ولی به مسائل شرق تبدیل می‌شود و این به اقتضای موج پذیری کشور‌های منطقه شرق است.

وی تصریح کرد: گاهی مسائلی مطرح می‌شود که مسئله ما نیست یا اگر هست، ما با زبان خودمان از آن سخن نمی‌گوییم بلکه با زبان جغرافیایی دیگر (غرب) از آن سخن می‌گوییم و پرسرعت‌تر و پر حجم‌تر از آنها، این مسایل را دنبال می‌کنیم. چنانکه امروز شما کمتر سخنرانی‌ای از دانشگاهیان، حوزویان و روشنفکران و اندیشمندان می‌شنوید که بعنوان مثال درباره "حکمرانی" چیزی در آنها بیان نشده باشد. در نتیجه بدفهمی و تلقی بد این قضایا، معضلاتی پیش می‌آید مانند مدارا و تساهل و ... یعنی بد می‌فهمیم و بد تعریف می‌کنیم و تفسیر نادرست از قضیه روی می‌دهد.

رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران خاطرنشان کرد: در حکمرانی انواع نظریه‌ها وجود دارد، اما ما بدون آنکه بیندیشیم "حکمرانی" را به "فرمانروایی کیستی" تنزل می‌دهیم. می‌گوییم "چه کسی حکومت کند، حکمرانی مطلوب است؟ " به جای اینکه بگوییم "چه چیزی حاکم شود خوب است"؟ و می‌دانیم که مصادیق این "خوب" یا تعریف آن در هر جامعه‌ای متناسب با شرایط زیستی او، متفاوت است.

آیت الله رشاد گفت: در نتیجه این رویکرد، دچار سکولاریسم خفی می‌شویم و زیر پوست جامعه جریانات و تفکراتی پیدا می‌شود که ما را به سوی سکولاریسم می‌برد.

وی با اشاره به بحث «ولایت فقاهت و عدالت» آیت الله جوادی آملی تصریح کرد: در این نظریه «شخص» حاکم نیست بلکه «شخصیت» حاکم است. شخصِ "ولیّ فقیه" مسئله نیست بلکه "فقاهت و عدالت" است.

آیت الله رشاد خاطرنشان کرد: ما باید در حکمرانی برای «مقاصد الشرعیه» جایگاهی ویژه قائل باشیم. یکی از جایگاه‌هایی که مقاصد الشرعیه می‌تواند بسیار موثر باشد همین باعث حکمرانی است. اگر حکمرانی اسلامی را تعریف کنیم می‌توان گفت «اعمال اراده تحقق مقاصد شریعه در شئون مختلف» رخ داده است.

وی گفت: اولین مقصد شرع، تحقق عبودیت انسان است. همچنان که اولین مقصد دین، اولیاء و انبیا، همین است. اینکه عبودیت انسان تحقق یابد و خلیفه الهی شود. انسان به هر اندازه که عبد باشد به همان میزان، خلیفة الهی را جاری می‌کند. به عبارت دیگر ما اگر می‌گوییم حکمرانی اسلامی یعنی به گونه‌ای حکمرانی شود که عبودیت انسان تحقق پیدا کند.

آیت الله رشاد ادامه داد؛ عنصر و مقصد دیگر تحفظ شرافت ذاتی انسانهاست. انسان ذاتاً شریف است و کسی که از شرافت فاصله می‌گیرد از انسانیت خود فاصله می‌گیرد. امروز ترامپ مفسدین الارض است. قاتل امام شهید ماست. هر انسان آزاده و مسلمانی که بتواند باید او را بکشد. ممکن است کسی بگوید آقا او انسان است و و کشتن انسان جایز نیستمن از شما سوال می‌کنم آیا ترامپ انسان است؟ او از ذات خود خارج شده است.

وی خاطرنشان کرد: بنا بر این است که در حکمرانی اسلامی، کرامت ذاتی انسان حفظ شود. عنصر دیگر اصل حیات است که در خلقت خداوند یک عنصر ارزشمند است.

ما باید نسبت به حکمرانی اینگونه بیندیشیم که قالب را بگیریم و قلب را خودمان جایگزین کنیم و قلب حکمرانی، دین و شریعت است. برای حکمرانی اسلامی، حکمرانی باید دایر مدار مقاصد شرعی اسلامی شود.

در حاشیه این نشست از تعدادی از کتاب‌ها و آثار همایش رونمایی شد.