وقوع ۳۲ فقره آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی استان مرکزی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکزی؛ فرمانده یگان حفاظت اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی از تخریب ۲۴۳ هکتار از مراتع استان در سال گذشته خبر داد و گفت: همه این حوادث منشاء غیرعمدی داشته‌اند و عوامل انسانی در بروز آتش‌سوزی‌ها دخیل است.

سرهنگ عابدین ملکی پویا وضعیت حریق در عرصه‌های منابع طبیعی استان را تشریح کرد و گفت:

منابع طبیعی به عنوان یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های ملی، نقشی اساسی در حفظ تعادل زیست‌محیطی، جلوگیری از فرسایش خاک، تأمین آب و حفظ تنوع زیستی ایفا می‌کند و هرگونه خسارت به این عرصه‌ها، پیامد‌هایی بلندمدت و گاه جبران‌ناپذیر برای محیط زیست و نسل‌های آینده به همراه خواهد داشت.

در مجموع ۳۲ فقره آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی استان مرکزی به وقوع پیوست که در نتیجه آن حدود ۲۴۳ هکتار از مراتع استان دچار خسارت شد. از این تعداد،۸ فقره حریق در شهرستان اراک، دو فقره در کمیجان، ۱۴ فقره در شهرستان شازند و ۸ فقره در خمین رخ داده است.

بیشترین خسارت ناشی از حریق در سال گذشته مربوط به شهرستان شازند بود.

بررسی آمار‌ها نشان می‌دهد بخش عمده خسارت‌های وارده به منابع طبیعی استان در عرصه‌های مرتعی اتفاق افتاده و خوشبختانه در سال گذشته موردی از حریق گسترده در جنگل‌های محدود استان گزارش نشده است.

همه حریق‌های ثبت شده در سال گذشته غیرعمدی بود و هیچ پرونده‌ای مبنی بر وقوع حریق عمدی که منجر به معرفی فرد یا افراد متخلف به مراجع قضایی شده باشد، در سال گذشته ثبت نشد.

مطابق آمار‌های موجود، بیش از ۹۵ درصد حریق‌های عرصه‌های طبیعی در کشور به نحوی با رفتار‌های انسانی مرتبط هستند.

روشن کردن آتش در طبیعت و رها کردن آن بدون اطمینان از خاموش شدن کامل، سهل‌انگاری برخی گردشگران و طبیعت‌گردان، پرتاب ته‌سیگار و مواد آتش‌زا، سوزاندن بقایای گیاهی و کشاورزی، همچنین رهاسازی بطری‌ها و اشیای شیشه‌ای و پلاستیکی در طبیعت از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری و گسترش آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌ها محسوب می‌شوند.

در بسیاری از موارد، تابش مستقیم نور خورشید بر قطعات شیشه‌ای رها شده در طبیعت می‌تواند زمینه ایجاد آتش را فراهم کند و همین بی‌احتیاطی‌های به ظاهر کوچک، گاه خسارت‌های گسترده‌ای به منابع طبیعی وارد می‌کند.

بارندگی‌های مناسب امسال موجب افزایش پوشش گیاهی در بخش‌های مختلف استان شده است. هرچند این موضوع از منظر احیای طبیعت و تقویت مراتع اتفاقی مثبت به شمار می‌رود، اما با خشک شدن تدریجی این پوشش گیاهی در فصل گرما، حجم مواد قابل اشتعال در طبیعت افزایش یافته و احتمال وقوع آتش‌سوزی نیز بیشتر خواهد شد.

مقابله با حریق صرفاً به عملیات اطفا محدود نمی‌شود، بلکه مهم‌ترین راهکار، پیشگیری از وقوع حادثه است. آموزش عمومی، فرهنگ‌سازی مستمر، اطلاع‌رسانی هدفمند، پایش و مراقبت مداوم از عرصه‌های طبیعی، افزایش سطح آگاهی جوامع محلی، تجهیز و آماده‌سازی تیم‌های امدادی و اطفای حریق و همچنین اجرای دقیق قوانین و برخورد قانونی با متخلفان از مهم‌ترین راهبرد‌های کاهش خطر آتش‌سوزی در منابع طبیعی به شمار می‌روند.

رسانه‌های جمعی، خبرگزاری‌ها، مطبوعات، شبکه‌های اجتماعی، کانال‌های اطلاع‌رسانی و صدا و سیما می‌توانند با تولید و انتشار محتوای آموزشی و هشدار‌های پیشگیرانه، نقش مؤثری در ارتقای فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی و کاهش وقوع حریق ایفا کنند.

همزمان با آغاز فصل گرما، برنامه‌های آموزشی متعددی برای گروه‌های هدف از جمله کشاورزان، دامداران، بهره‌برداران منابع طبیعی و ساکنان مناطق روستایی برگزار شده و این روند همچنان ادامه دارد.

حفاظت از منابع طبیعی یک مسئولیت صرفاً سازمانی نیست، بلکه وظیفه‌ای ملی و همگانی محسوب می‌شود. دهیاری‌ها، بخشداری‌ها، فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، نیرو‌های مردمی، گروه‌های داوطلب، بسیج، همیاران طبیعت و سایر دستگاه‌های اجرایی می‌توانند نقش مؤثری در پیشگیری، مدیریت و مهار آتش‌سوزی‌ها داشته باشند.

یکی از مواردی که به صورت مستمر به کشاورزان اطلاع‌رسانی می‌شود، ممنوعیت قانونی سوزاندن بقایای گیاهی پس از برداشت محصولات زراعی است. این اقدام بر اساس قوانین موجود جرم محسوب شده و در صورت وقوع تخلف، پیگیری‌های قانونی لازم انجام خواهد شد.

هرچند در سال گذشته موردی از حریق عمدی در استان ثبت نشده است، اما در صورت وقوع چنین جرائمی، قوانین و مقررات موجود ظرفیت لازم برای برخورد قضایی و اعمال مجازات‌های بازدارنده را دارند و مراجع قضایی نیز در این زمینه از اختیارات قانونی کافی برخوردار هستند.

سرعت عمل در اعلام حریق، مهم‌ترین عامل در جلوگیری از گسترش آتش است. شهروندان باید به محض مشاهده هرگونه دود یا آتش در عرصه‌های ملی و مرتعی خارج از محدوده شهرها، موضوع را از طریق سامانه ۱۵۰۴ منابع طبیعی اطلاع دهند تا نیرو‌های عملیاتی در کوتاه‌ترین زمان ممکن به محل اعزام شوند.

در صورت مشاهده حریق در اراضی واقع در حاشیه شهر‌ها و محدوده‌های شهری، شهروندان باید موضوع را از طریق سامانه ۱۲۵ آتش‌نشانی و همچنین اداره راه و شهرسازی پیگیری و گزارش کنند.

در حوزه منابع طبیعی، از دقایق نخست وقوع آتش‌سوزی به عنوان «زمان طلایی» یاد می‌شود؛ چرا که مهار آتش در همان دقایق ابتدایی می‌تواند از بروز خسارت‌های گسترده جلوگیری کند. به تعبیر کارشناسان، آنچه آتش در چند دقیقه نابود می‌کند، ممکن است دهه‌ها و حتی یک قرن زمان برای بازسازی و احیای آن نیاز باشد.

نیرو‌های یگان حفاظت منابع طبیعی استان در آماده‌باش کامل قرار دارند و با بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، نیرو‌های مردمی و امکانات موجود، تلاش خواهیم کرد از عرصه‌های طبیعی استان در برابر تهدید آتش‌سوزی محافظت کنیم.