نوآوری ایرانی در تولید نانوکاتالیست‌های پیشرفته پالایش گاز و نفت

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، فناوران یک شرکت دانش بنیان، نانوکاتالیست‌های سولفورزدایی و کاتالیست‌های ریفورمینگ گاز طبیعی را تولید می‌کند که برای حذف ترکیبات غیر اشباع الفینی و هیدرودی سولفوریزاسیون کاربرد دارد.

با افزایش نیاز به سوخت‌های پاک و کاهش آلاینده‌های محیط‌زیستی، تولید نانوکاتالیست‌های داخلی در ایران به یک ضرورت فناورانه تبدیل شده است. این کاتالیست‌ها با ساختار نانومتری و سطح فعال بالا، توانایی حذف ترکیبات گوگردی از برش‌های سنگین نفتی مانند مازوت را دارند و در فرآیند‌های پالایشگاهی مانند RCD نقش کلیدی ایفا می‌کنند. 

نانوکاتالیست‌های ایرانی نه تنها کارایی بالایی در حذف ناخالصی‌های سولفور، نیتروژن و فلزات دارند، بلکه موجب حفاظت از واحد‌های پایین‌دست پالایشگاهی و کاهش اثرات زیست‌محیطی می‌شوند.

 با بهره‌گیری از فناوری نانو، این محصولات به صورت بومی تولید شده و از وابستگی به واردات کاتالیست‌های گران‌قیمت خارجی می‌کاهند، ضمن آن که امکان صادرات و حضور در بازار جهانی نانوکاتالیست‌ها را نیز فراهم می‌کنند. این دستاورد نوآورانه، افق تازه‌ای برای صنعت نفت و گاز ایران گشوده است.

کاتالیست‌ها به عنوان یکی از اجزای حیاتی در فرآیند‌های شیمیایی و پالایشگاهی، نقش کلیدی در افزایش کارایی، بهبود کیفیت محصول و کاهش آلاینده‌ها ایفا می‌کنند. در صنعت پالایش، فرآیند‌های تصفیه هیدروژنی برش‌های سنگین نفتی، معروف به واحد RCD، اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا این برش‌ها شامل ناخالصی‌هایی مانند سولفور، نیتروژن و فلزات هستند که در صورت عدم حذف، می‌توانند واحد‌های پایین‌دست مانند RFCC را غیر فعال کنند.

استفاده از کاتالیست‌های مناسب برای تصفیه این خوراک، نه تنها عملکرد واحد‌های پالایشگاهی را تضمین می‌کند، بلکه از ایجاد آلاینده‌های زیست‌محیطی جلوگیری می‌نماید.

در این راستا، نانوکاتالیست‌ها به عنوان نسل جدید کاتالیست‌های صنعتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. این کاتالیست‌ها در مقیاس نانو (۱ تا ۱۰۰ نانومتر) تولید می‌شوند و به دلیل نسبت سطح به حجم بالا، سطح فعال بیشتری دارند. 

کشور‌های آمریکا، چین، آلمان، ژاپن و کانادا بازار‌های مهمی برای نانوکاتالیست‌ها به شمار می‌آیند. در ایران نیز تولید نانوکاتالیست‌های پیشرفته سهم قابل توجهی از محصولات فناوری نانو را به خود اختصاص داده و ۵۶ درصد از حجم بازار بیش از ۶۰ هزار میلیارد ریالی این حوزه، مربوط به کاتالیست‌های پالایشگاهی است.

شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی نیز در تولید نانوکاتالیست‌های مخصوص گوگردزدایی فعالیت دارند. یک شرکت دانش بنیان، نانوکاتالیست‌های سولفورزدایی و کاتالیست‌های ریفورمینگ گاز طبیعی را تولید می‌کند که برای حذف ترکیبات غیر اشباع الفینی و هیدرودی سولفوریزاسیون کاربرد دارد.

همچنین یک شرکت دانش بنیان دیگر، نانوکاتالیست‌های بازیابی گوگرد و کاتالیست‌های پایه آلومینای حاوی نانوذرات را تولید کرده و در پالایشگاه‌های کشور استفاده می‌کند.

نانوکاتالیست‌های سولفورزدای تولید داخل، با ویژگی‌هایی از جمله سطح فعال بالا، واکنش‌پذیری سریع، استحکام مناسب و کاهش انتشار گاز‌های مضر، جایگزین مناسبی برای نمونه‌های وارداتی به شمار می‌آیند.

 این محصولات ضمن کاهش هزینه‌ها، به بومی‌سازی دانش فنی در صنعت پتروشیمی کمک کرده و امکان استفاده در صنایع متانول، اوره، آمونیاک و فولاد را فراهم می‌کنند. تولید نانوکاتالیست‌های هیدرودی سولفوریزاسیون (HDS) در داخل کشور، دستاوردی ارزشمند برای صنعت نفت و پتروشیمی ایران محسوب می‌شود و گامی مؤثر در جهت خودکفایی فناورانه است.

با توجه به اهمیت کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی و بهبود کیفیت سوخت‌های نفتی، توسعه و استفاده از نانوکاتالیست‌ها در صنعت پالایشگاهی ایران، نه تنها موجب ارتقای فناوری و بهره‌وری اقتصادی می‌شود، بلکه گامی مهم در مسیر دستیابی به استاندارد‌های جهانی و حفاظت از محیط زیست است.